ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΟΡΕΩΝ -ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΖΩΝΗΣ - ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΑΥΤΗΣ
2.1 Αξιολόγηση των προσώπων που δραστηριοποιούνται στην Ελεύθερη Ζώνη
Στην Απόφαση καθορίζονται συγκεκριμένα κριτήρια που πρέπει να πληρούν τόσο τα πρόσωπα τα οποία αιτούνται τη σύσταση της Ελεύθερης Ζώνης όσο και την εγκατάσταση επιχείρησης εντός αυτής. Ειδικότερα, πρέπει να πληρούνται τα κριτήρια α, β, γ και ε του άρθρου 39 του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα, δηλαδή τα κριτήρια που απαιτούνται για την έκδοση άδειας Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα (ΑΕΟ) ως προς την ασφάλεια και προστασία (ΑΕΟS) τα οποία είναι τα ακόλουθα:
✔
Ιστορικό συμμόρφωσης
Κατά τον έλεγχο του εν λόγω κριτηρίου εξετάζονται οι τελωνειακές και φορολογικές παραβάσεις που τυχόν έχουν διαπραχθεί κατά τα τρία έτη πριν την υποβολή της αίτησης συμπεριλαμβανομένης και της απουσίας ιστορικού σοβαρών ποινικών αδικημάτων συνδεόμενα με την οικονομική δραστηριότητα του αιτούντος.
✔
Επίδειξη από τον αιτούντα υψηλού επιπέδου ελέγχου των δραστηριοτήτων του και της ροής των εμπορευμάτων μέσω ενός συστήματος διαχείρισης εμπορικών και, κατά περίπτωση, μεταφορικών καταχωρίσεων, το οποίο να επιτρέπει τη διεξαγωγή κατάλληλων τελωνειακών ελέγχων
Όσον αφορά στον έλεγχο των συγκεκριμένων απαιτήσεων, οι τελωνειακές αρχές πρέπει να λαμβάνουν πάντοτε υπόψη τον ειδικό χαρακτήρα / επιχειρηματική δραστηριότητα και το μέγεθος του φορέα.
✔
Οικονομική φερεγγυότητα
Εξετάζεται κατά πόσο ο οικονομικός φορέας μπορεί να αποδείξει ότι διαθέτει ικανοποιητική οικονομική κατάσταση που του επιτρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, λαμβανομένων υπόψη δεόντως των χαρακτηριστικών του είδους της δραστηριότητάς του.
✔
Μέτρα για την ασφάλεια και την προστασία της διεθνούς εφοδιαστικής αλυσίδας
Τα μέτρα αυτά αφορούν μεταξύ άλλων τους τομείς της υλικής ακεραιότητας και των ελέγχων πρόσβασης, των υλικοτεχνικών διαδικασιών και της διαχείρισης συγκεκριμένων ειδών εμπορευμάτων, του προσωπικού και της ταυτοποίησης των επιχειρηματικών εταίρων του. Η εξέταση του κριτηρίου πρέπει πάντα να περιλαμβάνει φυσικούς ελέγχους στις εγκαταστάσεις του αιτούντα.
Οι Τελωνειακές Περιφέρειες είναι αρμόδιες για τον έλεγχο και την αξιολόγηση των προϋποθέσεων και κριτηρίων σε συνεργασία όπου απαιτείται με τα εμπλεκόμενα τελωνεία και άλλες Αρχές, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στις αριθμ. ΔΤΔ Γ 1068454 ΕΞ 2016/28-4-2016 ΕΔΥΟ (ΑΔΑ: 7ΧΟΞΗ-ΔΨ8), ΔΤΔ Γ 1117691 ΕΞ 2016/4-8-2016 ΔΥΟ με την οποία κοινοποιήθηκαν οι Κατευθυντήριες Οδηγίες ΑΕΟ και ΔΤΔ Γ 138851 ΕΞ 2017ΕΜΠ/27-07-2017 ΕΔΥΟ.
2.2 Διαδικασία έκδοσης απόφασης σύστασης και λειτουργίας Ελεύθερης Ζώνης
Απαραίτητη προϋπόθεση για την έκδοση Απόφασης έναρξης λειτουργίας της Ελεύθερης Ζώνης αποτελεί η εκ των προτέρων έκδοση Άδειας Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα (ΑΕΟ) ως προς την ασφάλεια και προστασία (AEOS) του αιτούντα.
Οδηγίες ως προς την υποβολή αίτησης, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τη διαδικασία αξιολόγησης των κριτηρίων για την έκδοση Άδειας ΑΕΟ παρέχονται με την αριθμ. πρωτ. 5015967/1938/Α0019/23-4-2009 ΕΔΥΟΟ και με την αριθμ. πρωτ. ΔΤΔ Γ 1068454 ΕΞ 2016/28-4-2016 EΔΥΟ (ΑΔΑ:7ΧΟΞΗ-ΔΨ8).
Ειδικότερα επισημαίνεται ότι για τη διαδικασία σύστασης Ελεύθερης Ζώνης, προβλέπεται:
- α)
-
η υποβολή αίτησης στη Γενική Δ/νση Τελωνείων & ΕΦΚ στην οποία προσδιορίζεται με ακρίβεια ο χώρος που ζητείται να αναγνωριστεί ως Ελεύθερη Ζώνη, με συνημμένη μελέτη σκοπιμότητας από την οποία πρέπει να προκύπτουν:
i. Η υπάρχουσα ή η προβλεπόμενη διακίνηση μη ενωσιακών εμπορευμάτων μέσω της προτεινόμενης Ελεύθερης Ζώνης.
ii. Η προσδοκώμενη συμβολή της Ελεύθερης Ζώνης στην αύξηση της εμπορευματικής διακίνησης μη ενωσιακών εμπορευμάτων σε συνδυασμό με τα γενικότερα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη από τη λειτουργία της.
iii. Τα παρεχόμενα για τη σωστή διοίκηση και εκμετάλλευση της Ελεύθερης Ζώνης εχέγγυα όπως και εκείνα για τη σωστή διαχείριση των εμπορευμάτων.
Επιπλέον της μελέτης σκοπιμότητας, στην ως άνω αίτηση περιλαμβάνονται:
i. Οι οικονομικές καταστάσεις του αιτούντα για τα τρία προηγούμενα έτη ή εφόσον δεν έχουν παρέλθει τρία έτη από την έναρξη της δραστηριότητάς του , τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία για το χρονικό διάστημα που προηγείται της αίτησης
ii. Δήλωση των στοιχείων των ακόλουθων προσώπων:
- α)
-
Του προσώπου που αιτείται
- β)
-
Του προσώπου που διοικεί εκείνον που αιτείται ή ελέγχει τη διοίκησή του
- γ)
-
Του υπαλλήλου που είναι υπεύθυνος για τα τελωνειακά θέματα του αιτούντος
iii. Τοπογραφικό διάγραμμα του προτεινόμενου χώρου
- β)
-
η προηγούμενη γνώμη του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και, εάν απαιτείται λόγω των ειδικότερων χαρακτηριστικών της προτεινόμενης ελεύθερης ζώνης, άλλου αρμόδιου Υπουργείου.
Εν συνεχεία η ως άνω αίτηση διαβιβάζεται
- α)
-
στην αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια για την αξιολόγηση των ακόλουθων κριτηρίων:
- -
-
ιστορικό συμμόρφωσης ως προς την τελωνειακή και φορολογική νομοθεσία,
- -
-
οικονομική φερεγγυότητα, και
- β)
-
στο αρμόδιο τελωνείο ελέγχου προκειμένου να προβεί σε αυτοψία του χώρου.
Ακολούθως, ο αιτών υποβάλλει αναλυτικό χρονοδιάγραμμα ενεργειών για τη διαμόρφωση του χώρου και των εσωτερικών διαδικασιών του προκειμένου η Ελεύθερη Ζώνη να καταστεί κατάλληλη και λειτουργική, με χρονικό διάστημα υλοποίησης τρία (3) έτη με δυνατότητα παράτασης για δεόντως αιτιολογημένους λόγους.
Κατόπιν των ανωτέρω, εκδίδεται από τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων Απόφαση για τη σύσταση της Ελεύθερης Ζώνης όπου ορίζεται ο αιτών ως φορέας διαχείρισης και καθορίζονται τα χαρακτηριστικά της περίφραξης, τα όρια και τα σημεία εισόδου-εξόδου της Ελεύθερης Ζώνης.
Με την ολοκλήρωση των ενεργειών του υποβληθέντος χρονοδιαγράμματος, ο αιτών υποβάλλει στην αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια αίτηση για έκδοση Άδειας Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα ως προς την ασφάλεια και προστασία (ΑΕΟS) προκειμένου να:
✔ εξεταστούν εάν πληρούνται τα ακόλουθα κριτήρια:
- -
-
ύπαρξη ικανοποιητικού συστήματος διαχείρισης εμπορικών και κατά περίπτωση μεταφορικών καταχωρήσεων το οποίο επιτρέπει τη διεξαγωγή τελωνειακών ελέγχων
- -
-
ύπαρξη ενδεδειγμένων μέτρων για την ασφάλεια και την προστασία
✔ διενεργηθεί νέα αυτοψία του χώρου από το αρμόδιο τελωνείο ελέγχου για να διαπιστωθεί η καταλληλότητά του για τη λειτουργία της Ελεύθερης Ζώνης. Για τη διενέργεια της αυτοψίας ο φορέας διαχείρισης απαιτείται να θέσει στη διάθεση των τελωνειακών αρχών τα ακόλουθα:
- α)
-
τοπογραφικό διάγραμμα του χώρου στο οποίο αποτυπώνονται με ακρίβεια τα σημεία εισόδου- εξόδου, η περίφραξη και τα κτίρια που βρίσκονται εντός της Ελεύθερης Ζώνης,
- β)
-
έγκριση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας σχετικά με την επάρκεια και την καταλληλότητα των πυροσβεστικών μέσων,
- γ)
-
λοιπές άδειες και εγκρίσεις οι οποίες απαιτούνται κατά περίπτωση από άλλες Δημόσιες Αρχές.
Εφόσον πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις εκδίδεται από την αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια η Άδεια του Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα ως προς την ασφάλεια και προστασία και χορηγείται η έγκριση τήρησης λογιστικής αποθήκης.
Μετά την έκδοση των ανωτέρω αδειών, εκδίδεται από τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων Απόφαση για την έναρξη λειτουργίας της Ελεύθερης Ζώνης.
Σε περίπτωση που δεν έχουν πληρωθεί οι ανωτέρω προϋποθέσεις, χορηγείται παράταση τεσσάρων (4) μηνών στον φορέα διαχείρισης για τη λήψη των απαραίτητων μέτρων για τη πλήρωση των εν λόγω κριτηρίων και τη διενέργεια εκ νέου των ως άνω ελέγχων.
Εξυπακούεται ότι εάν το αίτημα για τη σύσταση Ελεύθερης Ζώνης αξιολογηθεί αρνητικά σε οποιοδήποτε από τα παραπάνω στάδια, η αίτηση απορρίπτεται παρέχοντας στον αιτούντα τη δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος ακρόασης.
2.3 Διαδικασία χορήγησης έγκρισης τήρησης λογιστικής αποθήκης από επιχείρηση , άλλη από τον φορέα διαχείρισης, που προτίθεται να εγκατασταθεί εντός της Ελεύθερης Ζώνης
Δεδομένης της δυνατότητας εγκατάστασης εντός της Ελεύθερης Ζώνης και άλλων προσώπων, εκτός του φορέα διαχείρισης, για την άσκηση της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, με ξεχωριστή τήρηση λογιστικής αποθήκης, απαιτείται έγκριση της αρμόδιας Τελωνειακής Αρχής.
Ειδικότερα, για τη χορήγηση της εν λόγω έγκρισης, υποβάλλεται αίτηση στην αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια, στην οποία αναφέρονται το είδος της επιχειρηματικής δραστηριότητας, το είδος των προς διαχείριση εμπορευμάτων και το απασχολούμενο προσωπικό. Τα δικαιολογητικά τα οποία επισυνάπτονται, είναι τα ακόλουθα:
- α)
-
αντίγραφο της σύμβασης μεταξύ του αιτούντα και του φορέα διαχείρισης ή στην περίπτωση που δεν υπάρχει ακόμα σύμβαση, βεβαίωση του φορέα διαχείρισης περί συμφωνίας εγκατάστασης του αιτούντα στην Ελεύθερη Ζώνη,
- β)
-
φορολογική ενημερότητα,
- γ)
-
οικονομικές καταστάσεις του αιτούντα για τα τρία (3) προηγούμενα έτη ή, εφόσον δεν έχουν παρέλθει τα τρία (3) έτη από την έναρξη της δραστηριότητάς του, τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία για το χρονικό διάστημα που προηγείται της υποβολής της αίτησης,
- δ)
-
Δήλωση των στοιχείων των ακόλουθων προσώπων:
i. Του αιτούντα
ii. Του προσώπου που διοικεί τον αιτούντα ή ελέγχει τη διοίκησή του
iii. Του υπαλλήλου που είναι υπεύθυνος για τα τελωνειακά θέματα του αιτούντος
- ε)
-
το προβλεπόμενο από την ισχύουσα νομοθεσία νομιμοποιητικό έγγραφο για τη σύσταση και εκπροσώπηση της εταιρείας. Ειδικότερα αναφέρονται ενδεικτικά οι ακόλουθες περιπτώσεις:
i. προκειμένου περί Α.Ε. και Ε.Π.Ε., το τελευταίο εν ισχύ καταστατικό και το Φ.Ε.Κ. δημοσίευσης αυτού,
ii. προκειμένου περί Α.Ε., το πρακτικό του Διοικητικού Συμβουλίου σχετικά με την εκπροσώπηση της εταιρίας και το Φ.Ε.Κ. δημοσίευσης αυτού,
iii. προκειμένου περί Ο.Ε. και Ε.Ε., το καταστατικό σύστασης θεωρημένο από το οικείο Πρωτοδικείο.
- στ)
-
Συμπληρωμένο το ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης το οποίο είναι διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
https://portal.gsis.gr/portal/page/portal/ICISnet/services?serid=10370859&adreseeID=10001980
Επισημαίνεται ότι ο αιτών την έγκριση τήρησης λογιστικής αποθήκης δεν απαιτείται να διαθέτει την άδεια ΑΕΟS αλλά να πληροί τα συγκεκριμένα κριτήρια που απαιτούνται για την έκδοση της.
Ως εκ τούτου, με την υποβολή της σχετικής αίτησης:
- α)
-
η αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια εξετάζει την πλήρωση των κριτηρίων (α), (β), (γ) και (ε) του άρθρου 39 του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα και
- β)
-
το τελωνείο ελέγχου εξετάζει τον υπό παραχώρηση χώρο και συντάσσει έκθεση αυτοψίας, για τη διενέργεια της οποίας απαιτούνται τα ακόλουθα δικαιολογητικά:
i. σχεδιάγραμμα στο οποίο αποτυπώνεται ο εν λόγω χώρος,
ii. λοιπές άδειες και εγκρίσεις οι οποίες κατά περίπτωση, απαιτούνται από άλλες Δημόσιες Αρχές.
Εφόσον πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις, η αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια χορηγεί την έγκριση τήρησης λογιστικής αποθήκης.
2.4 Επιχειρήσεις που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν για πρώτη φορά και υποβάλλουν αίτηση για σύσταση Ελεύθερης Ζώνης ή έγκρισης τήρησης λογιστικής αποθήκης
Για τους οικονομικούς φορείς που δεν έχουν συμπληρώσει τρία έτη από την έναρξη της δραστηριότητάς τους, και αιτούνται την σύσταση Ελεύθερης Ζώνης ή την έγκριση τήρησης λογιστικής αποθήκης, κατά την αξιολόγηση των κριτηρίων, η αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια μπορεί να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα στοιχεία και πληροφορίες που βρίσκονται στην κατοχή της, ενώ μπορεί εάν το κρίνει απαραίτητο να ζητήσει τη συνδρομή άλλων Διευθύνσεων, Υπηρεσιών, Περιφερειών ή Τελωνείων της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και ΕΦΚ ή/και τη συνδρομή άλλων Δημόσιων Αρχών. Επίσης στις περιπτώσεις αυτές οι αρμόδιες τελωνειακές αρχές οφείλουν να διενεργούν αυστηρή παρακολούθηση των εν λόγω οικονομικών φορέων κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους έκδοσης απόφασης έναρξης λειτουργίας της Ελεύθερης Ζώνης ή έγκρισης τήρησης λογιστικής αποθήκης.
2.5 Υποβολή αίτησης σύστασης Ελεύθερης Ζώνης ή έγκρισης τήρησης λογιστικής αποθήκης από κατόχους Άδειας ΑΕΟS
Στην περίπτωση που ο αιτών είναι κάτοχος άδειας ΑΕΟS, δε χρειάζεται να υποβληθεί σε νέο έλεγχο των κριτηρίων που απαιτούνται για τη χορήγηση έγκρισης τήρησης λογιστικής αποθήκης ή απόφασης για την έναρξη λειτουργίας της Ελεύθερης Ζώνης δεδομένου ότι αυτά έχουν ήδη αξιολογηθεί. Εξυπακούεται ότι σε περίπτωση που έχει επέλθει κάποια ουσιώδης αλλαγή στον οικονομικό φορέα ή σε οποιοδήποτε στοιχείο μπορεί να έχει επίπτωση στη διατήρηση των κριτηρίων ή εφόσον έχει επέλθει εύλογο χρονικό διάστημα από την επαναξιολόγηση των κριτηρίων (τριετία) θα πρέπει να γίνει εκ νέου έλεγχος αυτών.
Στις ως άνω περιπτώσεις εξετάζονται οι λοιποί όροι και προϋποθέσεις της Απόφασης για την ίδρυση και λειτουργία των Ελευθέρων Ζωνών.
2.6 Παρακολούθηση της τήρησης των κριτηρίων ΑΕΟS για τον φορέα διαχείρισης και τις εγκατεστημένες επιχειρήσεις
Η παρακολούθηση της τήρησης των κριτηρίων ΑΕΟS διενεργείται από τις Τελωνειακές Περιφέρειες σε συνεχή βάση, μεταξύ άλλων μέσω παρακολούθησης των καθημερινών δραστηριοτήτων του φορέα και επισκέψεων στις εγκαταστάσεις του. Η παρακολούθηση στοχεύει στον έγκαιρο εντοπισμό οποιασδήποτε ένδειξης μη συμμόρφωσης και οδηγεί στην άμεση λήψη μέτρων σε περίπτωση εντοπισμού δυσκολιών ή μη συμμόρφωσης από τη μεριά του φορέα. Γενικά, ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος παρακολούθησης είναι η κατάρτιση ενός σχεδίου παρακολούθησης από την αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια το οποίο, εφόσον απαιτείται, θα προτείνει διορθωτικές ενέργειες. Από τη μεριά τους, οι φορείς διαχείρισης και οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις οφείλουν να ενημερώνουν την Τελωνειακή Περιφέρεια για οποιαδήποτε σημαντική μεταβολή στις δραστηριότητές τους ή για οποιοδήποτε στοιχείο μπορεί να έχει επίπτωση στη διατήρηση των κριτηρίων.
Επισημαίνεται ότι κρίνεται ιδιαίτερη σημαντική η παρακολούθηση των προϋποθέσεων και κριτηρίων που πρέπει να πληροί ο δικαιούχος της άδειας και ιδιαίτερα του κριτηρίου ιστορικού συμμόρφωσης ως προς τις τελωνειακές και φορολογικές παραβάσεις, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 23(5) του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα. Προς το σκοπό αυτό οι Τελωνειακές Περιφέρειες πρέπει να προγραμματίζουν τους ελέγχους τους για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης, προκειμένου να προβούν, εφόσον απαιτείται, στις προβλεπόμενες κατά περίπτωση ενέργειες (τροποποίηση/αναστολή/ακύρωση/ανάκληση).
Για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται παράβαση, θα πρέπει να αξιολογείται η σοβαρότητά της για τις περαιτέρω προβλεπόμενες ενέργειες. Στην περίπτωση αμετάκλητης καταδίκης για τέλεση συναφούς με την οικονομική δραστηριότητα πράξης ή τέλεση σοβαρών ή επαναλαμβανόμενων παραβάσεων της φορολογικής ή τελωνειακής νομοθεσίας, θα πρέπει να ενημερώνεται άμεσα η αρμόδια Τελωνειακή Περιφέρεια για τις δικές της περαιτέρω ενέργειες.
2.7 Συνεργασία φορέα διαχείρισης και εγκατεστημένων επιχειρήσεων με τις τελωνειακές αρχές
Επισημαίνεται ότι η σχέση μεταξύ τελωνειακών αρχών και φορέα διαχείρισης ή εγκατεστημένων επιχειρήσεων της Ελεύθερης Ζώνης πρέπει πάντα να βασίζεται στις αρχές της αμοιβαίας διαφάνειας, της ορθότητας, της αμεροληψίας και της υπευθυνότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τελωνειακές αρχές αναμένουν από τους φορείς να ενεργούν σύμφωνα με την τελωνειακή νομοθεσία και να ενημερώνουν εγκαίρως σχετικά με οποιεσδήποτε δυσκολίες συμμόρφωσής τους. Από τη μεριά τους οι τελωνειακές αρχές προσφέρουν υποστήριξη για την επίτευξη αυτού του σκοπού και διασφαλίζουν την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις προϋποθέσεις και τα κριτήρια της άδειας ΑΕΟS ή της έγκρισης τήρησης λογιστικής αποθήκης κατά περίπτωση, σε συνεργασία με τον φορέα, για την ομαλή και εύρωστη λειτουργία της Ελεύθερης Ζώνης.