Με τις διατάξεις του άρθρου 15 επέρχεται τροποποίηση των διατάξεων της παρ. 5 του άρθρου 100Α του ν.2960/2001 «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας», αναφορικά με την αδειοδότηση δραστηριοτήτων στα πλαίσια της εμπορίας καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών. Με την εν λόγω τροποποίηση,αντικαθίσταται η παρ.5 του άρθρου 100Α και προβλέπονται νέες άδειες οι οποίες συμπληρώνουν τις υφιστάμενες άδειες που ήδη χορηγούνται στη χώρα μας, έτσι ώστε να υπάρχει πλήρης έλεγχος και παρακολούθηση των διακινήσεων του καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών, του τσιγαρόχαρτου καθώς και τουεξοπλισμού παραγωγής των βιομηχανοποιημένων καπνών στη χώρα μας.

Αναλυτικότερα, με τις κοινοποιούμενες διατάξεις του άρθρου 15, συμπεριλαμβάνονται στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο αδειοδοτήσεων καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών νέες άδειες, που αφορούν στην: α) την μεταποίηση, διαμεσολάβηση, κατοχή και χονδρική εμπορία καπνού, β) την αποστολή, παραλαβή, εισαγωγή, εξαγωγή, μεταποίηση, διαμεσολάβηση, κατοχή και χονδρική εμπορία τσιγαρόχαρτου και γ) την κατοχή, διαμεσολάβηση και χονδρική εμπορία εξοπλισμού παραγωγής βιομηχανοποιημένων καπνών. Η συμπερίληψη των αδειών αυτών καλύπτει κρίσιμες δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πλαίσιο της εφοδιαστικής αλυσίδας καπνικών προϊόντων, οι οποίες δεν παρακολουθούνται από το υφιστάμενο πλαίσιο αδειοδοτήσεων και επιπλέον, καλύπτει δραστηριότητες που σχετίζονται με το τσιγαρόχαρτο, το οποίο αποτελεί κρίσιμη πρώτη ύλη για την παραγωγή τσιγάρων, πέραν του καπνού, ως πρόσθετο μέτρο που ενισχύει τον αποτελεσματικότερο έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας με στόχο την πρόληψη και καταπολέμηση της παράνομης παραγωγής και εμπορίας προϊόντων καπνού.

Επιπρόσθετα, με τις εν λόγω διατάξεις εξαιρούνται οικαπνοκαλλιεργητές από την υποχρέωση έκδοσης άδειας για τις συναλλαγές καπνού που πραγματοποιούν απευθείας με τις επιχειρήσεις πρώτης μεταποίησης καπνού, εξαίρεση η οποία συνάδει με το άρθρο 6 του Πρωτοκόλλου της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ) για τον έλεγχο του καπνού,σύμφωνα με το οποίο οι καπνοκαλλιεργητές μικρής κλίμακας, στους οποίους εντάσσονται οι καπνοκαλλιεργητές της χώρας μας, εξαιρούνται από την υποχρέωση αδειοδότησης. Επιπλέον, οι καπνοκαλλιεργητές ελέγχονται για την ετήσια ποσότητα που παράγουν και διακινούν από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μέσω της εγγραφής τους στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και της καταγραφής των σχετικών συμβάσεων που συνάπτουν για τις μελλοντικές πωλήσεις καπνού, τις οποίες γνωστοποιούν στον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού & Εγγυήσεων(ΟΠΕΚΕΠΕ). Στην ίδια ως άνω εξαίρεση του κοινοποιούμενου άρθρου, υπάγονται και οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών μεταφοράς.

Επισημαίνεται ότι η ισχύς των διατάξεων του άρθρου 15 αρχίζει από τη μηχανογραφική υλοποίηση των ανωτέρω προβλεπομένων αδειών στο Πληροφοριακό Σύστημα Τελωνειακών Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Icisnet και η ακριβής ημερομηνία έναρξης θα καθοριστεί με την απόφαση του Υπουργού Οικονομικών η οποία θα εκδοθεί κατ΄ εξουσιοδότηση των εν λόγω διατάξεων σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 4 του άρθρου 81 του κοινοποιούμενου νόμου.

Με τις διατάξεις του άρθρου 16 επέρχεται τροποποίηση των διατάξεων του άρθρου 100Β του ν.2960/2001 και συγκεκριμένα διευρύνεται ο ορισμός της εφοδιαστικής αλυσίδας καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών καθόσον συμπεριλαμβάνονται όλες οι νέες αδειοδοτήσεις των δραστηριοτήτων του άρθρου 100Α, με την ένταξη όλων των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των καπνικών προϊόντων με στόχο την πλήρη παρακολούθηση και έλεγχο του νομίμου εμπορίου ως πρόσθετο μέτρο στην κατεύθυνση της πρόληψης και καταπολέμησης του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού.

Ειδικότερα, με τις εν λόγω διατάξεις, προστίθενται στον ορισμό της εφοδιαστικής αλυσίδας η μεταποίηση, διαμεσολάβηση, κατοχή και χονδρική εμπορία καπνού, η αποστολή, παραλαβή, εισαγωγή, εξαγωγή, μεταποίηση, διαμεσολάβηση, κατοχή και χονδρική εμπορία τσιγαρόχαρτου καθώς και η κατοχή, διαμεσολάβηση και χονδρική εμπορία εξοπλισμού παραγωγής βιομηχανοποιημένων καπνών με στόχο την πληρότητα της παρακολούθησης των δραστηριοτήτων των εμπλεκομένων προσώπων στην νόμιμη εφοδιαστική αλυσίδα καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών, ενώ εξαιρούνται οι καπνοκαλλιεργητές καθώς και οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών μεταφοράς.

Επιπλέον, προβλέπεται η καταχώρηση στο ΕΚΜΕΑ όχι μόνο των αδειοδοτήσεων αλλά και των λοιπών εγκρίσεων, οι οποίες χορηγούνται από τις κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές, ήτοι τις τελωνειακές αρχές καθώς και τις Δ/νσεις Ανάπτυξης των Περιφερειακών ενοτήτων για σκοπούς έγκρισης εγκατάστασης και λειτουργίας των επιχειρήσεων, σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα και εν γένει σε νομικές οντότητες, τα οποία δραστηριοποιούνται στα πλαίσια της εφοδιαστικής αλυσίδας καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών καθώς και κάθε άλλη δήλωση, ή γνωστοποίηση ή κοινοποίηση που υποβάλλεται αντί της άδειας, στο πλαίσιο απλουστεύσεων που έχουν δοθεί στις επιχειρήσεις κατά τη διαδικασία έναρξης λειτουργίας τους, στις αρμόδιες αρχές και συγκεκριμένα στις Δ/νσεις Ανάπτυξης των Περιφερειακών ενοτήτων αλλά και οι συμβάσεις μελλοντικής πώλησης ακατέργαστου καπνού οι οποίες κατατίθενται στον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) από τις επιχειρήσεις πρώτης μεταποίησης καπνού. Στην περίπτωση προσώπων, στα οποία δεν χορηγείται άδεια ή έγκριση ή δεν υποβάλλουν δήλωση ή γνωστοποίηση ή κοινοποίηση στις αρμόδιες αρχές, η καταχώρηση στο ΕΚΜΕΑ θα γίνεται με την υποβολή δήλωσης, ο τύπος και το περιεχόμενο της οποίας θα καθοριστούν με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) του παρόντος άρθρου.

Επιπρόσθετα, προβλέπεται η διασύνδεση και διαλειτουργικότητα του ΕΚΜΕΑ με το πληροφοριακό σύστημα του μητρώου ιχνηλασιμότητας καπνικών προϊόντων του άρθρου 106Α, δεδομένης της έναρξης εφαρμογής του εν λόγω μητρώου στις 20.5.2019, σύμφωνα με τις διατάξεις τουάρθρου 106Α του ν.2960/01, με τις οποίες μεταφέρθηκαν στην εθνική μας νομοθεσία οι διατάξεις του άρθρου 15 της Οδηγίας 2014/40/ΕΕ, το οποίο συμπεριλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος των εμπλεκομένων προσώπων στην εφοδιαστική αλυσίδα καπνικών προϊόντων, οι οποίοι έχουν ήδη εγγραφεί και έχουν λάβει αριθμό οικονομικού φορέα. Ως εκ τούτου, η διασύνδεση και διαλειτουργικότητα των δύο μητρώων με τη δυνατότητα ενσωμάτωσης μέρους του μοναδικού αναγνωριστικού κωδικού Ιχνηλασιμότητας του Οικονομικού Φορέα (ΕΟ_ID) στον ΑΜΔΙΚΑΠ, στοχεύει στην διευκόλυνση των οικονομικών φορέων αλλά και στην μείωση του διοικητικού και λειτουργικού κόστους για τις επιχειρήσεις και το Δημόσιο. Επιπλέον, σημειώνεται ότι η διασύνδεση και διαλειτουργικότητα των δύο μητρώων, προβλέπεται και στο άρθρο 8 της αρ. Α. 1202/20.5.2019 Α.Υ.Ο.(Β΄ 1830) «Εφαρμογή του συστήματος ιχνηλασιμότητας καπνικών προϊόντων».

Επισημαίνεται ότι ηισχύς των διατάξεων του άρθρου 16 αρχίζει από τη μηχανογραφική υλοποίηση του ΕΚΜΕΑ στο Πληροφοριακό Σύστημα Τελωνειακών Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών Icisnet και η ακριβής ημερομηνία έναρξης αυτής θα καθοριστεί με Κοινή Υπουργική Απόφαση η οποία θα εκδοθεί κατ΄ εξουσιοδότηση των εν λόγω διατάξεων σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 5 του άρθρου 81 του κοινοποιούμενου νόμου, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό την ενιαία και συνολική παρακολούθηση σε ένα ενιαίο μητρώο όλων των εμπλεκομένων προσώπων στην εφοδιαστική αλυσίδα καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών, μέσω της ηλεκτρονικής τήρησης των στοιχείων των προσώπων αυτών, της διασταύρωσης των στοιχείων καθώς και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των εμπλεκομένων αρχών, με στόχο την βέλτιστη εποπτεία του νομίμου εμπορίου καπνού και βιομηχανοποιημένων καπνών στη χώρα μας και την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου στον τομέα αυτό.

Με τις διατάξεις του άρθρου 17 επέρχονται τροποποιήσεις στο άρθρο 100Γ του ν. 2960/2001, σχετικά με τα μέτρα δέουσας επιμέλειας που οφείλουν να τηρούν οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των καπνικών προϊόντων.

Στόχος των διατάξεων του άρθρου 17 είναι η αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής των διατάξεων για τη λήψη μέτρων δέουσας επιμέλειας, τα οποία οφείλουν να τηρούν οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή καπνικών, η ρύθμιση ζητημάτων προθεσμιών στο πλαίσιο των εν λόγω μέτρων και η άμεση λήψη πληροφοριών από τις αρμόδιες διωκτικές αρχές για ασυνήθιστες ή ύποπτες συναλλαγές. Στη βάση αυτή, με την εν λόγω ρύθμιση επέρχονται τροποποιήσεις στο άρθρο 100Γ του ν. 2960/2001. Ειδικότερα, εισάγεται νομοτεχνική βελτίωση στην παρ. 2 αυτού, προκειμένου να καθίσταται απολύτως σαφές το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων για τη λήψη μέτρων δέουσας επιμέλειας, συμφώνως και με τις διατάξεις των άρθρων 94 έως 119Β του ν.2960/2001.

Περαιτέρω, στο πλαίσιο της χρηστής διοίκησης, τροποποιούνται οι προβλεπόμενες προθεσμίες του άρθρου αυτού, προκειμένου να παρέχεται εύλογος χρόνος στα πρόσωπα που απαιτείται να λαμβάνουν μέτρα δέουσας επιμέλειας, τόσο για την αποστολή στην αρμόδια υπηρεσία της Α.Α.Δ.Ε. ηλεκτρονικής κατάστασης με τις συναλλαγές προμηθευτών και πελατών τους όσο και της απάντησής του όταν παραλαμβάνουν προς εξέταση δείγμα κατασχεθέντων ειδών τα οποία φέρουν εμπορικό τους σήμα.

Τέλος, για την ενίσχυση του έργου των διωκτικών αρχών ορίζεται ότι τυχόν πληροφορίες που κατέχουν τα ανωτέρω πρόσωπα για ασυνήθιστες ή ύποπτες συναλλαγές αποστέλλονται άμεσα.

Με τις διατάξεις του άρθρου 18 επέρχονται τροποποιήσεις στο άρθρο 119Β του ν. 2960/2001, σχετικά με τη διαδικασία των πληρωμών που εξαρτώνται από τις κατασχέσεις βιομηχανοποιημένων καπνών.

Στόχος των διατάξεων του άρθρου 18 είναι η σύντμηση του χρόνου δειγματοληψίας, ενημέρωσης των εταιρειών καπνικών προϊόντων και κατά συνέπεια και της καταστροφής των βιομηχανοποιημένων καπνών που κατάσχονται ως αντικείμενο λαθρεμπορίας, καθώς και η εισαγωγή διαδικασίας σχετικά με τον τρόπο επιβολής των υποχρεωτικών πληρωμών.

Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν με το ως άνω άρθρο έχουν ως κάτωθι:

• Σύμφωνα με την παρ.1 του άρθρου 119Β, οι επιχειρήσεις καπνικών προϊόντων οφείλουν σε κάθε μεταβολή στοιχείων που αφορούν στα προϊόντα που διαθέτουν στην ελληνική αγορά, εντός δύο μηνών (αντί ενός μηνός που ίσχυε πριν) από την έλευση της μεταβολής, να προβούν σε κοινοποίηση των μεταβολών προς την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων.

• Σύμφωνα με την παρ.2 του άρθρου 119Β, η Α.Α.Δ.Ε. ενημερώνει την επιχείρηση καπνικών προϊόντων με επιστολή εντός είκοσι (20) εργασίμων ημερών από την επιβολή της κατάσχεσης (αντί 30 ημερών που ίσχυε προηγουμένως). Η επιστολή κοινοποιείται στην επιχείρηση καπνικών προϊόντων ηλεκτρονικά σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 4174/2013 (ΦΕΚ 170 Α’ 26.07.2013) και σύμφωνα με τις λεπτομερείς οδηγίες που ορίζονται στην ΠΟΛ. 1125/2014 (ΦΕΚ 1171 Β’ 07.05.2014). Δεδομένου ότι η ως άνω διαδικασία δεν έχει καταστεί πλήρως λειτουργική για τελωνειακές πράξεις ή έγγραφα, θα αποσταλούν στα Τελωνεία ειδικότερες οδηγίες με σχετικό έγγραφο της Διεύθυνσης Στρατηγικής Τελωνειακών Ελέγχων και Παραβάσεων της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και ΕΦΚ.

• Σύμφωνα με την παρ.3 του άρθρου 119Β, η οποία αντικαταστάθηκε πλήρως, την δειγματοληψία επί της κατασχεθείσας ποσότητας της παρ.2 του άρθρου 119Β διενεργεί α) η Τελωνειακή Αρχή που προέβη στην κατάσχεση ή β) Άλλη Υπηρεσία με αρμοδιότητα για τη δίωξη λαθρεμπορίου που διενήργησε την κατάσχεση, κατόπιν υπόδειξης της Τελωνειακής Αρχής στη χωρική αρμοδιότητα της οποίας πραγματοποιήθηκε η κατάσχεση και σύμφωνα με το πρωτόκολλο κατάσχεσης που κοινοποιείται στην τελευταία, σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στην εν λόγω παράγραφο. Η επιχείρηση καπνικών δικαιούται, εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την γνωστοποίηση της κατάσχεσης, να υποβάλλει αίτημα για να επιθεωρήσει το σύνολο της κατάσχεσης ή ακόμα και να ζητήσει εκ νέου δειγματοληψία της κατασχεθείσας ποσότητας σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στην παρ.3 εδάφιο γ του άρθρου 119Β.

• Σύμφωνα με την παρ.4 του άρθρου 119Β εάν τα κατασχεθέντα βιομηχανοποιημένα καπνά είναι λαθραία βιομηχανοποιημένα καπνά της επιχείρησης, η τελευταία υποχρεούται εντός τριάντα (30) ημερών από τη διενέργεια της δειγματοληψίας(και όχι από τη γνωστοποίηση της κατάσχεσης που ίσχυε προηγουμένως) να αποστείλει απάντηση στην Τελωνειακή Αρχή σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ίδια παράγραφο.

• Στην περίπτωση β’ της παρ. 5 του άρθρου 119Β, εάν πρόκειται για βιομηχανοποιημένα καπνά επιχειρήσεων καπνικών προϊόντων που έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου, στις οποίες προβλέπονται πληρωμές εξαρτώμενες από τις κατασχέσεις γνήσιων βιομηχανοποιημένων καπνών τους και για όσο διάστημα ισχύουν οι συμφωνίες, για την επιβολή της υποχρεωτικής πληρωμής εφαρμόζονται αναλογικά τα οριζόμενα στην παρ. 5Α του άρθρου 119Β.

• Σύμφωνα με την παρ.5Α που προστέθηκε στο άρθρο 119Β ορίζεται ο τρόπος επιβολής της υποχρεωτικής πληρωμής της παρ. 5 του άρθρου 119Β σε περιπτώσεις επιχειρήσεων καπνικών προϊόντων που έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου, στις οποίες προβλέπονται πληρωμές εξαρτώμενες από τις κατασχέσεις γνήσιων βιομηχανοποιημένων καπνών τους και για όσο διάστημα ισχύουν οι συμφωνίες, η υποχρεωτική πληρωμή της παραγράφου 5 του παρόντος επιβάλλεται ως ακολούθως: α) Εάν δεν έχει ήδη εκδοθεί καταλογιστική πράξη και εάν έχει καταβληθεί πληρωμή για τη συγκεκριμένη κατάσχεση από την επιχείρηση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ποσό αυτής που αναλογεί στην Ελλάδα υπολείπεται της πληρωμής που οφείλει να καταβληθεί κατά την παράγραφο 5 του παρόντος, εκδίδεται καταλογιστική πράξη για το ποσό που υπολείπεται. Εάν όμως το ποσό που αναλογεί στην Ελλάδα είναι ίσο ή μεγαλύτερο της πληρωμής που οφείλει να καταβληθεί κατά την παράγραφο 5 του παρόντος, τότε δεν εκδίδεται καταλογιστική πράξη σε βάρος της επιχείρησης. β) Εάν έχει εκδοθεί ήδη καταλογιστική πράξη, τότε με την καταβολή της πληρωμής για τη συγκεκριμένη κατάσχεση από την επιχείρηση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζεται εάν το ποσό της καταλογιστικής είναι μικρότερο από αυτό που αναλογεί στην Ελλάδα από την ως άνω πληρωμή. Εάν είναι μικρότερο τότε το Τελωνείο προβαίνει σε τροποποίηση της καταλογιστικής, μειώνοντάς την κατά το ποσό που αναλογεί στην Ελλάδα από την πληρωμή στην Ε.Ε. Εάν όμως είναι ίσο ή μεγαλύτερο ανακαλείται η καταλογιστική πράξη.

Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις η καταβολή της πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ποσό αυτής που αναλογεί στην Ελλάδα αποδεικνύονται με επίσημο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο οφείλει να προσκομίσει η επιχείρηση στην αρμόδια Τελωνειακή Αρχή. Σημειώνεται ότι με την παρ. 3 του άρθρου 27 (Μεταβατικές διατάξεις) του ν. 4758/20, ΦΕΚ 242 Α’ 04.12.2020, ορίζεται ότι: «3. Η παρ. 5Α του άρθρου 119Β του ν. 2960/2001 (Α' 265), όπως η προστέθηκε με το άρθρο 18 του παρόντος, καταλαμβάνει και περιπτώσεις κατασχεθέντων κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος γνήσιων λαθραίων βιομηχανοποιημένων καπνών για τις οποίες δεν έχει εκδοθεί καταλογιστική πράξη από τον Προϊστάμενο της αρμόδιας Τελωνειακής Αρχής».

• Με την παρ. 9 του άρθρου 119Β προβλέπεται ρητά ότι τα κατασχεθέντα βιομηχανοποιημένα καπνά της παρ. του άρθρου 119Β καταστρέφονται σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 171 του ν. 2960/2001.

Για τα ειδικά ζητήματα περί της δειγματοληψίας, της εργαστηριακής/χημικής εξέτασης και της οριστικοποίησης των αποτελεσμάτων της, παρέχεται, δυνάμει της παρ. 8 του άρθρου 119Β, εξουσιοδότηση για την έκδοση κανονιστικής πράξης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων..

Σε συνέχεια της έκδοσης της προβλεπόμενης κανονιστικής πράξης, θα δοθούν με νεότερη εγκύκλιο λεπτομερείς οδηγίες ως προς την τηρητέα διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 119Β.

Με τις διατάξεις του άρθρου 19, προστίθεται άρθρο 98Α στο ν.2960/2001 (ΦΕΚ 265/Α) "Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας" με τις διατάξεις του οποίου καθορίζεται ο τρόπος υπολογισμού της φορολογητέας αξίας για την επιβολή του Φ.Π.Α. για τα προϊόντα λεπτοκομμένου καπνού που προορίζονται για την κατασκευή χειροποίητων (στριφτών) τσιγάρων και άλλων καπνών για κάπνισμα (όπως ορίζονται στα άρθρα 94 και 95) για συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως αναλυτικά αναφέρονται κατωτέρω.

Με τη θέσπιση των εν λόγω διατάξεων εξορθολογίζεται το νομικό πλαίσιο και αποκαθίστανται προβλήματα υπολογισμού του φόρου που είχαν ανακύψει τα προηγούμενα έτη, όπως για παράδειγμα στις περιπτώσεις των ως άνω προϊόντων που αποτελούσαν αντικείμενο λαθρεμπορίας, ενώ παράλληλα επιτυγχάνεται ομοιόμορφη εφαρμογή από τις τελωνειακές αρχές υπολογισμού του αναλογούντος Φ.Π.Α. με βάση μία ενιαία τιμή, τη μέση ετήσια σταθμισμένη τιμή λιανικής πώλησης.

Ειδικότερα, με τις εν λόγω διατάξεις ορίζεται ότι, στις περιπτώσεις παράδοσης, ενδοκοινοτικής απόκτησης ή εισαγωγής από τρίτες χώρες, προϊόντων λεπτοκομμένου καπνού που προορίζονται για την κατασκευή χειροποίητων (στριφτών) τσιγάρων και άλλων καπνών που προορίζονται για κάπνισμα , όπως αυτά ορίζονται στα άρθρα 94 και 95 και τα οποία:

α)

αποτελούν αντικείμενο λαθρεμπορίας ή β) κατέχονται από ιδιώτες και εισάγονται από τρίτες χώρες αποκλειστικά για ατομική χρήση του προσώπου που τα κατέχει, σε ποσότητα μεγαλύτερη από εκείνη που επιτρέπεται ατελώς σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 98 και η οποία δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των πεντακοσίων (500) γραμμαρίων μικτού βάρους ή γ) παραλαμβάνονται στο εσωτερικό της χώρας με ταχυδρομικά δέματα, σε ποσότητα μεγαλύτερη από εκείνη που επιτρέπεται ατελώς, εφόσον προβλέπεται από την παρ. 1 του άρθρου 98, και όχι πάνω από πεντακόσια (500) γραμμάρια μικτού βάρους και προορίζονται αποκλειστικά για ατομική χρήση ή δ) παράγονται κατόπιν ειδικής παραγγελίας και δεν προορίζονται για εμπορία ή ε) διατίθενται δωρεάν για σκοπούς έρευνας αγοράς, ο Φ.Π.Α. υπολογίζεται με βάση τη μέση, κατ’ έτος, σταθμισμένη τιμή λιανικής πώλησης σύμφωνα με τα στοιχεία φορολογίας του προηγούμενου έτους που είναι γνωστά κατά την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους.

Ως Μέση Σταθμισμένη Τιμή (Μ.Σ.Τ.) λιανικής πώλησης, νοείται το πηλίκο της συνολικής φορολογητέας αξίας του κατά περίπτωση είδους προς τη συνολική ποσότητα του είδους αυτού σε χιλιόγραμμα καθαρού βάρους που τέθηκε σε ανάλωση το προηγούμενο έτος.

Η Μ.Σ.Τ. λιανικής πώλησης κάθε έτους καθορίζεται με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., η οποία εκδίδεται εντός του Ιανουαρίου κάθε έτους και εφαρμόζεται για όλο το έτος.

Ευνόητο είναι, ότι η προβλεπόμενη Απόφαση Διοικητή Α.ΑΔ.Ε. με την οποία θα καθορισθεί η Μ.Σ.Τ για το έτος 2021 των προϊόντων του λεπτοκομμένου καπνού και άλλων καπνών για κάπνισμα για τις ανωτέρω καθοριζόμενες περιπτώσεις, θα εκδοθεί και θα κοινοποιηθεί προς εφαρμογή με βάση τα στοιχεία του έτους 2020 εντός του μηνός Ιανουαρίου 2021.

Με τις διατάξεις του άρθρου 20 επέρχονται τροποποιήσεις στο άρθρο 171 παρ. 4 του ν. 2960/2001, σχετικά με την καταστροφή βιομηχανοποιημένων καπνών, που κατάσχονται ως αντικείμενο λαθρεμπορίας.

Στόχος των διατάξεων του άρθρου 20 είναι η σύντμηση του χρόνου καταστροφής των βιομηχανοποιημένων καπνών που κατάσχονται ως αντικείμενο λαθρεμπορίας, καθώς και η εισαγωγή δικλείδων ασφαλείας στη διαδικασία καταστροφής που προάγουν τη διαφάνεια και το αδιάβλητο της διαδικασίας.

Στα πλαίσια αυτά, η παρ. 4 του άρθρου 171, όπως τροποποιείται από το παρόν άρθρο, προβλέπει την καταστροφή βιομηχανοποιημένων καπνών, που κατάσχονται ως αντικείμενο λαθρεμπορίας, ως κάτωθι: Σε περίπτωση κατάσχεσης βιομηχανοποιημένων καπνών της παρ. 2 του άρθρου 119Β, ήτοι πενήντα χιλιάδων (50.000) και άνω τεμαχίων, που φέρουν τα εμπορικά σήματα επιχείρησης καπνικών προϊόντων της παρ. 1 του άρθρου 119Β, τότε τα κατασχεθέντα προϊόντα καταστρέφονται το αργότερο εντός τεσσάρων (4) μηνών από την κατάσχεση, με την προϋπόθεση ότι έχουν διενεργηθεί οι δειγματοληψίες σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 119Β, ή στην περίπτωση που η επιχείρηση καπνικών αιτηθεί νέα δειγματοληψία σύμφωνα με τις διατάξεις της περ. γ’ της παρ. 3 του άρθρου 119Β (όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 18 του ν. 4758/2020 ως άνω), η καταστροφή διενεργείται μετά την γνωστοποίηση των Εκθέσεων Εξέτασης Δειγμάτων της εν λόγω περίπτωσης από την Γενική Διεύθυνση του Γενικού Χημείου του Κράτους προς την αρμόδια Τελωνειακή Αρχή και την εταιρεία καπνικών.

Στις υπόλοιπες, πλην των αναφερομένων στην παρ. 2 του άρθρου 119Β, περιπτώσεις κατάσχεσης βιομηχανοποιημένων καπνών, καθώς και για ποσότητες βιομηχανοποιημένων καπνών μικρότερες των πενήντα χιλιάδων (50.000) τεμαχίων που φέρουν τα εμπορικά σήματα επιχείρησης καπνικών προϊόντων της παρ. 1 του άρθρου 119Β, τα κατασχεμένα προϊόντα καταστρέφονται όταν παρέρχονται άπρακτες οι προθεσμίες της παρ. 2 του άρθρου 167.

Η καταστροφή διενεργείται ενώπιον τριμελούς επιτροπής, η οποία συγκροτείται με σχετική απόφαση του Προϊσταμένου της αρμόδιας Τελωνειακής Αρχής για τη διαχείριση των κατασχεμένων καπνικών. Ο Προϊστάμενος της αρμόδιας Τελωνειακής Αρχής έχει την ευθύνη της εκκίνησης καθώς και της διοικητικής διαχείρισης της διαδικασίας καταστροφής, ήτοι έχει την ευθύνη να έρχεται σε συνεννόηση με τους προϊσταμένους των λοιπών Αρχών που εμπλέκονται στη διαδικασία καταστροφής (αστυνομική ή λιμενική αρχή, Δ.Ο.Υ. ή Δήμο), καθώς και να οχλεί αυτούς, όταν χρειάζεται, με σκοπό την ταχύτερη συγκρότηση της επιτροπής και ολοκλήρωση της διαδικασίας καταστροφής. Στην περίπτωση που τα κατασχεμένα βιομηχανοποιημένα καπνά ανέρχονται έως χίλια (1.000) τεμάχια τσιγάρων ή έως πέντε (5) χιλιόγραμμα καθαρού βάρους για τα υπόλοιπα βιομηχανοποιημένα καπνά του άρθρου 94, η επιτροπή καταστροφής αποτελείται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας Τελωνειακής Αρχής και τον προϊστάμενο του δικαστικού τμήματος, ή τους νόμιμους αναπληρωτές τους και έναν (1) υπάλληλο με ελεγκτικά καθήκοντα της ίδιας Τελωνειακής Αρχής. Για κατασχέσεις που υπερβαίνουν τα προαναφερθέντα όρια, η επιτροπή καταστροφής αποτελείται από έναν (1) υπάλληλο της αρμόδιας Τελωνειακής Αρχής, ως πρόεδρο, έναν (1) υπάλληλο της κατά τόπο αρμοδιότητας αστυνομικής ή λιμενικής αρχής και έναν (1) υπάλληλο της πλησιέστερης ομοίως Δ.Ο.Υ., ως μέλη. Ως αναπληρωτής του υπαλλήλου της Δ.Ο.Υ., δύναται να ορίζεται και υπάλληλος του Δήμου στον οποίο εδρεύει η αρμόδια Τελωνειακή Αρχή. Ο πρόεδρος και τα μέλη της επιτροπής ορίζονται με τους αναπληρωτές τους, κατόπιν εισήγησης των υπηρεσιών προέλευσής τους. Είναι δυνατή η μαζική καταστροφή κατασχεθέντων βιομηχανοποιημένων καπνών από την προαναφερθείσα διϋπηρεσιακή επιτροπή, εφόσον αυτά προέρχονται από μεμονωμένες κατασχέσεις οι οποίες υπερβαίνουν αθροιστικά τα χίλια (1.000) τεμάχια τσιγάρων ή τα πέντε (5) χιλιόγραμμα καθαρού βάρους για τα υπόλοιπα βιομηχανοποιημένα καπνά του άρθρου 94.

Για την καταστροφή συντάσσεται σχετικό πρωτόκολλο.

Κεφάλαιο ΣΤ΄ «Λοιπές διατάξεις για την περιστολή του λαθρεμπορίου»

(άρθρα 21-25)

Με τις διατάξεις του άρθρου 21 θεσπίζεται η εισαγωγή στον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα διοικητικής κύρωσης (προστίμου απλής τελωνειακής παράβασης), με στόχο την εξάλειψη των περιπτώσεων μη συνεργασίας των ελεγχόμενων φυσικών ή νομικών προσώπων με τα όργανα του τελωνειακού ελέγχου. Ως μη συνεργασία νοείται α) είτε η παρεμπόδιση του ελέγχου εντός των εγκαταστάσεων του ελεγχόμενου προσώπου ή η απαγόρευση εισόδου σε οποιοδήποτε χώρο της επαγγελματικής εγκατάστασής του ή του μεταφορικού του μέσου, β) είτε η μη προσκόμιση των ζητούμενων στοιχείων και αρχείων στον χρόνο που ορίζεται από την τελωνειακή αρχή. Ως επαγγελματική εγκατάσταση νοείται κάθε εγκατάσταση όπου το ελεγχόμενο πρόσωπο ασκεί μέρος ή ολόκληρη τη δραστηριότητά του. Στην έννοια αυτή περιλαμβάνεται ενδεικτικά η έδρα όπου ασκείται η διοίκηση του ελεγχόμενου προσώπου, τα υποκαταστήματα, τα γραφεία, τα εργαστήρια και τα εργοστάσια.

Σημειώνεται ότι ο Κωδικός Παράβασης στο ICISnet είναι ο Κωδικός 7205: Επιβολή προστίμων για την παρεμπόδιση του τελωνειακού ελέγχου

Με τις διατάξεις του άρθρου 22 τροποποιείται η παρ. 1 του άρθρου 157 του ν. 2960/20001, που καθορίζει τα ελάχιστα όρια πλαισίου ποινής για το αδίκημα της λαθρεμπορίας, και συγκεκριμένα επαυξάνονται τα ισχύοντα όρια των ποινών της φυλάκισης και της κάθειρξης, τόσο για την διακεκριμένη περίπτωση της πλημμεληματικής λαθρεμπορίας της περ. β΄, όσο και για την κακουργηματική λαθρεμπορία της περ. γ΄. Με την τροποποίηση αυτή, ενισχύεται η αποτρεπτικότητα των ποινικού χαρακτήρα διατάξεων περί λαθρεμπορίας, μέσω της αυστηροποίησης του πλαισίου ποινών. Οι ποινές αυτές δεν εκφεύγουν, κατά την κρίση του νομοθέτη, από τα εύλογα κατώτατα όρια ποινών για τόσο σοβαρές πράξεις και έχουν ισχυρό αποτρεπτικό χαρακτήρα.

Με τις διατάξεις του άρθρου 23 του Μέρους Α’, αντικαθίσταται η παρ. 4 του άρθρου 158 του ν. 2960/2001 (Α΄ 265). Αναλυτικότερα, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η οποία εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης αμοιβών σε όσους παρέχουν πληροφορίες και συμβάλλουν στη διευκόλυνση της έρευνας για τη διαπίστωση και καταστολή λαθρεμπορικών πράξεων των άρθρων 155 και επόμενα ή στην κατάσχεση λαθραίων ειδών και εμπορευμάτων. Επιπλέον, με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η οποία εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης αμοιβών στους υπαλλήλους της Α.Α.Δ.Ε., οι οποίες χορηγούνται για την επίτευξη εξαιρετικών επιδόσεων, πέραν των συνήθων καθηκόντων τους, που συμβάλλουν στη διευκόλυνση της έρευνας για τη διαπίστωση και καταστολή σημαντικών υποθέσεων λαθρεμπορικών πράξεων των άρθρων 155 και επόμενα, ή στην κατάσχεση λαθραίων ειδών και εμπορευμάτων. Επιπροσθέτως με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η οποία εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., καθορίζονται το ύψος και το είδος των αμοιβών που δίδονται ως αντάλλαγμα στα πρόσωπα των περ. α΄ και β΄, οι οποίες μπορεί να είναι υλικές, χρηματικές ή άλλες. Επισημαίνεται ότι οι χρηματικές αμοιβές που καταβάλλονται είναι κατ’ αποκοπή ποσά ή και ποσοστιαίες, έως είκοσι τοις εκατό (20%) επί των εισπραχθέντων πολλαπλών τελών ή του εκπλειστηριάσματος των κατασχεθέντων λαθραίων ειδών. Τέλος, με όμοια απόφαση καθορίζονται τα μέτρα προστασίας για τα πρόσωπα των προηγούμενων περιπτώσεων που αναφέρονται ανωτέρω.

Με το εν λόγω άρθρο προστίθενται οι παράγραφοι 5 έως και 11 στο άρθρο 148 του ν.2960/01 με τις οποίες προβλέπονται ειδικές ποινές για παραβάσεις και παρατυπίες που λαμβάνουν χώρα εντός της Ελεύθερης Ζώνης. Επιπλέον με το ως άνω άρθρο τροποποιείται το άρθρο 155 του ν.2960/01 για τον κολασμό της λαθρεμπορίας, όπου προστίθεται και η περίπτωση ελλείψεως εμπορευμάτων που τελούν υπό το ειδικό καθεστώς της Ελεύθερης Ζώνης.

Με ειδικότερη εγκύκλιο διαταγή θα παρασχεθούν περαιτέρω οδηγίες για την εφαρμογή των ως άνω διατάξεων.

Με τις διατάξεις του άρθρου 28 του Μέρους Β’, κυρώνεται το Πρωτόκολλο για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τον έλεγχο του καπνού. Ειδικότερα, το Πρωτόκολλο έχει υπογραφεί από 54 Μέρη συμπεριλαμβανομένης της Ε.Ένωσης, η οποία το έχει κυρώσει, και αποτελεί τη βάση για τη διακρατική συνεργασία και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας στον κρίσιμο τομέα του ελέγχου για τον εντοπισμό του παράνομου εμπορίου καπνικών προϊόντων. Στις βασικές υποχρεώσεις που απορρέουν από το Πρωτόκολλο για τα συμβαλλόμενα κράτη συμπεριλαμβάνεται ο έλεγχος του καπνού, των καπνικών προϊόντων, του εξοπλισμού παραγωγής καπνικών προϊόντων και της εφοδιαστικής αλυσίδας καθώς και η επιβολή τήρησης μέτρων δέουσας επιμέλειας για τον έλεγχο του εμπορικού τους δικτύου στις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον σχετικό τομέα. Οι εν λόγω υποχρεώσεις είναι απόλυτα συμβατές με το περιεχόμενο των διατάξεων των άρθρων 100Α, 100Β, 100Γ και 119Β του ν.2960/01, όπως τροποποιούνται με τις κοινοποιούμενες διατάξεις.